RSA Animate – Language as a Window into Human Nature

 

Als biologiedocent en onderzoeker ben ik daarom nieuwsgierig hoe mijn eigen expertise, de didactiek van de gedragsbiologie, in deze kennisbasis opgenomen is. En dat valt nogal tegen. De Kennisbasis heeft op dit onderwerp oud en nieuw door elkaar gehaald en is daarmee op het onderwerp Gedrag achterhaald.

Een van de conclusies uit mijn vooronderzoek is dat leerlingen zich niet bewust zijn van gedrag en dat de vier vragen van Tinbergen naar de oorzaak, functie, ontstaan en ontwikkeling van gedrag leidend moeten zijn in het structureren van het aanleren van concepten[i]. Ook heb ik aangetoond dat de huidige biologiemethoden – inclusief ‘Biology’[ii] – gedateerd is. Met ‘Biology’ zijn generaties biologiedocenten opgeleid en het is niet voor niets een standaard werk.

Laten we de punten uit de Kennisbasis eens onder de loep nemen.

Proximale en ultieme verklaringen van gedrag met daaraan gekoppeld de vier vragen van Tinbergen

Wat zijn de vier vragen van Tinbergen anders dan de proximale en ultieme verklaringen van gedrag? Waarom moet dat gekoppeld worden? Waarom moet er zo nodig gesproken worden over proximaal en ultiem? Omdat ‘Biology’ dat doet, in navolging van veel wetenschappers. Maar ‘Biology’ is (meer) een overzichtswerk op het gebied van Gedrag. Standaardwerk is het boek van Bolhuis & Giraldeau: ‘The behavior of animals: Mechanism, function, and evolution.’[iii] In de formulering van de Kennisbasis lijkt het erop dat ‘oud en nieuw’ hier door elkaar gehaald worden, wat niet anders is dan een gebrek aan kennis[iv]. In het Engels wordt bovendien de term ‘ultimate causes’ gebruikt, wat misleidend is, omdat het geen oorzaken zijn.[v]

Gedrag komt door interne en externe factoren tot stand

Ja, helemaal mee eens, al kan de formulering scherper. ‘Tot stand komen’ klinkt nogal passief. ‘Wordt veroorzaakt’ is dan prikkelender en sluit aan bij de vraag van Tinbergen naar de causatie van gedrag.

Gedrag komt deels onder invloed van erfelijke  factoren tot stand

Wat is het argument om deze zinsnede op te nemen? Ik vermoed de angst dat studenten en leerlingen gedrag monocausaal verklaren. Je weet wel: ‘Gen gevonden voor alcoholisme’, of zoiets. Maar een erfelijke factor is toch niets anders dan een interne factor? Bovendien, in mijn onderzoek naar leerlingdenkbeelden toonde ik aan dat leerlingen helemaal geen rechtstreeks verband leggen tussen gedrag en genen. Dat blijkt me ook uit mijn hoofdonderzoek, waarin een lessenserie over gedrag in de praktijk van het VO is uitgetest.

Gedrag is het resultaat van een dynamische relatie tussen het organisme en zijn omgeving

Wat wordt bedoeld met dynamisch? Gaat het hier weer gewoon over externe prikkels of wordt hier de evolutie (ontstaan) van gedrag bedoeld? Juist die vraag van Tinbergen heb ik voor leerlingen buiten beschouwing gelaten in mijn lessenserie. Het concept Evolutie is een sleutelbegrip in de biologie en lastig voor leerlingen te begrijpen. Laat staan de evolutie van gedrag, waar ‘fossiel gedrag’ een gedachte is.

Ethogram en protocol als instrumenten om in gedragsonderzoek geobserveerd gedrag vast te  leggen

Schrijven we ook voor dat onderzoek naar hormonen of medicijnen dubbelblind uitgevoerd moet worden? Ik heb een serie examens voor het havo en vwo geanalyseerd op vragen over gedrag. Het blijkt dat verreweg de meeste vragen gaan over onderzoeksmethodiek. Daar heb je geen kennis van gedrag voor nodig. Begrijp me goed, gedragsbiologisch onderzoek is een specialisme en een wetenschappelijke context zal een onderzoekspraktijk zijn. Daarin komen deze instrumenten vanzelf aan bod en is het niet nodig om deze hier te vermelden.

Gedragsonderzoek kent toepassingen in diverse  contexten

Dit is een vage omschrijving. Je kunt voor Gedragsonderzoek gerust een ander woord invullen zonder dat de strekking veranderd. ‘Boekhouden kent toepassingen in diverse contexten.’ Mijn voorstel is om hier concreter te zijn en aan te sluiten bij de drie doelen van gedragsonderzoek: conservatie van soorten, welzijn van dieren en het begrijpen van de menselijke natuur.

Kortom, aan bovenstaande toelichting van de Kennisbasis op Gedrag is wel wat aan te merken. Ik stel daarom bij de eerstkomende herdruk van de Kennisbasis biologie voor om de onderstaande toelichting op te nemen:

1. Gedrag wordt verklaard met de vier vragen van Tinbergen naar de oorzaken, ontwikkeling, functie en ontstaan van gedrag.
2. Gedrag veroorzaakt wordt door in- en externe prikkels.
3. Overleven is de ultieme functie van gedrag
4. Gedrag ontwikkelt zich door leerprocessen
5. Het stress mechanisme vormt een adequate basis voor systeemdenken voor Gedrag
6. Gedragsonderzoek is gericht op het bewaren van soorten, het welzijn van dieren en het begrijpen van de menselijke natuur.

Waarom voeg ik het stress mechanisme toe? Omdat juist in de lineaire verbeelding van het General Adaptation Syndrome de drie vragen van Tinbergen (evolutie laat ik buiten beschouwing) geïntegreerd zijn, er in meerdere organisatieniveaus gedacht moet worden (organismaal, orgaan, moleculair), en het zo duidelijk wordt dat gedrag een dynamisch systeem is dat ontstaat in wisselwerking met de omgeving.

Hans Selye, de grondlegger van de General Adaptation Syndrome, schreef: “adaptability is probably the most distinctive characteristic of life”[vi]. Laten we dit bewijzen door de Kennisbasis op het onderwerp Gedrag bij de tijd te brengen. Dit artikeltje kan als een externe prikkel dienen.

[ii] Campbell, N. A., & Reece, J. B. (2005). Biology (7th ed.). San Franscisco: Pearson Education.

[iii] Bolhuis, J. J., & Giraldeau, L. (Eds.). (2005). The behavior of animals. Mechanisms, function, and evolution. Malden: Blackwell Publishing Ltd.

[iv] Van Moolenbroek, A., Boersma, K. T., & Waarlo, A. J. (2005). Gedrag in biologiemethoden achterhaald. Niche 26 (1), 16-20.

[v] Bolhuis, J. J., & Verhulst, S. (Eds.). (2009). Tinbergen’s legacy: Function and Mechanisms in Behavioral Biology. Cambridge: Cambridge University Press.

[vi] Selye, H. (1978). The stress of life (Revised ed.). New York: The Mc Graw-Hill Companies, Inc. p. 159

 

How To Maintain Classroom Discipline – Good And Bad Methods Training Educational Video

 

Lees jij de krant? Dan weet je dat het niet zo lang meer duurt dat de Here Jezus terug komt. Hij zegt het zelf: ‘Kijk naar de vijgenboom en al de andere bomen. Als je ziet dat ze uitlopen, weet je dat de zomer in aantocht is. Zo moeten jullie ook weten, wanneer je die dingen ziet gebeuren, dat het koninkrijk van God nabij is.’ (Luk 21:29-31). Welke dingen zijn dat? Oorlogen, aardbevingen, hongersnoden, pest epidemieën.

Heb je de krantenkoppen gezien in het filmpje? Wat een wereld!

In die wereld wordt je groot, moet je overleven; In die wereld wordt geroepen om een licht te zijn; om je niet te schamen voor het evangelie.

We lezen een gedeelte van Romeinen 1:

8 Allereerst dank ik door Jezus Christus mijn God voor u allen, omdat er in de hele wereld over uw geloof gesproken wordt. 9 God, die ik door de verkondiging van het evangelie over zijn Zoon vol overgave dien, is mijn getuige dat ik u onophoudelijk in mijn gebeden noem. 10 En altijd vraag ik dan of God mij de gelegenheid wil geven eindelijk naar u toe te komen. 11 Want ik verlang ernaar u te ontmoeten en u te laten delen in een geestelijke gave, om u te sterken, 12 of liever, om door elkaar bemoedigd te worden: ik door uw geloof en u door het mijne. 13 U moest eens weten, broeders en zusters, hoe vaak ik me heb voorgenomen naar u toe te komen, om net als bij de andere volken ook bij u vruchtbaar werk te doen. Maar ik was tot nu toe steeds verhinderd. 14 Ik sta ten dienste van alle volken: van beschaafde en niet beschaafde, geletterde en ongeletterde, 15 en daarom is het mijn wens het evangelie ook aan u in Rome te verkondigen. 16 Voor dit evangelie schaam ik mij niet, want het is Gods reddende kracht voor allen die geloven, voor Joden in de eerste plaats, maar ook voor andere volken.

Wat zegt Paulus in Romeinen 1?

1. Jezus Christus is duidelijk de aangewezen Heer! Vs 4. Hij is het Fundament, de Rots.

2. Uw geloof wordt verkondigd over de hele wereld. Mooi is het als dat van jou gezegd wordt. Of weten de mensen om je heen dat niet?  Nog iets moois: het onderlinge geloof is ook tot versterking van elkaar! Vs8+12. Zo is het bij ons op school ook. Jij mag je optrekken aan het geloof van anderen óf jij mag anderen tot versterking zijn.

3. Verlangen van Paulus om vruchtbaar te zijn. Vs 14+15.

4. De reden: ik schaam mij niet!

Het evangelie is de blijde boodschap! Daar hoef je je niet voor te schamen. Jezus Christus, Zoon van God, Zaligmaker.

In welke wereld is dat dan? Dat staat verder in vers 18 tot het einde van het hoofdstuk. Dat gaan we nu niet helemaal lezen, maar ik zal het samenvatten:

• Mensen kennen God wel, maar eren Hem niet, maken beelden van Hem die Zijn heerlijkheid aantasten
• Mensen zijn door en door onrechtvaardig, boosaardig, slecht, moordzuchtig, jaloers, twistziek, zonder liefde, onbarmhartig, tonen geen ontzag voor hun ouders, doortrapt.

Wat denk je, is het nu anders dan in de tijd van Paulus? Van David? Van Noach?

Je zou er toch zo een aantal krantenkoppen bij kunnen verzinnen!

En, zegt Paulus, (in H2) je kunt wel zeggen, o wat erg, maar als jij de rijkdom van het Evangelie veracht, dwz geen antwoord geeft op de uitnodiging van God om bij Hem te komen, dan ben je geen haar beter. Nee, dan Paulus: hij voelt zich niet beter, maar hij weet wel beter! Hij schaamt zich niet.

16. Voor dit Evangelie schaam ik mij niet, want het is Gods reddende  kracht voor allen die geloven, allereerst voor de Jood, maar ook voor de Griek = alle volken, de heidenen

Schamen, wat is dat?

Schamen is bang zijn dat je afgewezen wordt om wat je doet of wie je bent. Wat zullen anderen van je zeggen? Schamen doe je als je iets verkeerds gedaan hebt. (Of het voorkomt dat je iets verkeerds doet). Kijk maar naar Adam en Eva: ze schaamden zich. Ze waren naakt. Tussen haakjes: wat doet God? Hij zoekt ze op!

Schamen heeft dus alles met relaties te maken. Je verhouding met een ander. Hoe beter die is, hoe minder je je zult schamen. Belangrijk voor een goede relatie is de basis van veiligheid en geborgenheid. Vandaar uit ga je de wereld verkennen. Net als die grote zeilschepen die tijdens Sail in Amsterdam lagen. Een veilige haven. Alles wordt in gereedheid gebracht, er wordt geoefend, zodat stormen op zee doorstaan kunnen worden.

Je mag ‘leren om je niet te schamen’ Vanuit een veilige basis bij God. Dat kan alleen als je een relatie met Hem hebt!

Je hoeft het niet ook alleen te doen. Paulus zegt dat hij zich weer sterk voelde als hij het geloof van anderen zag.  Op de Passie mag je oefenen om je niet te schamen. Mag je sterken aan en door het geloof van anderen, leerlingen en medewerkers. Bij de gratie van de relatie!

Als ik een kenmerk van deze school noem, dan is het dat we goed met elkaar omgaan. Nee, niet alles gaat vlekkeloos. Heel soms is er een vechtpartijtje. Daar zijn we dan ook allemaal van onderste boven. Pesten? Er is geen groter kwaad in de school: je zegt tegen de ander: jij mag er niet zijn…

Het is beter elkaars geloof te weten, dan elkaars krachten te meten.

En tussen haakjes: (Jij moet je niet schamen, maar ook: wij niet voor jou(w wandaden). Mond en hart en handen!)

Ouders, zorg voor een veilige basis. Dan wordt én thuis én school een veilige haven (al weten we maar al te goed welke gebrokenheid er ook onder ons is).

En uw gebed en steun is voor ons onmisbaar. Wij waarderen dat zeer.

We zien uit naar een nieuw jaar, naar de zegeningen van een nieuw jaar.  De eerste zegening is al binnen: er zit weer groei in de school. Maar liefst 650 leerlingen hebben bij ons hun plekje.

Wij kunnen het niet alleen, we willen het niet alleen, wij doen dat met elkaar. Wij doen dat bovenal, omdat God ons liefheeft en wij Hem. Door zijn Woord en door Zijn Geest.

[aangepaste tekst n.a.v. de opening schooljaar 2010-2011]

 

Onderwijzen vereist oefening. Vereist reflectie. Vallen en weer opstaan. Goed klasmanagement brengt leerlingen tot presteren en vormt hen tot volwassenen. Er zijn vast genoeg sites te vinden met tips voor ‘de beginnende en gevorderde’ docent. Onderstaande punten zijn mijn leerpunten en ontdekkingen.

1. Benader leerlingen als volwassenen, beschouw hen als kinderen. Met respect.
2. Bouw dagelijks aan je relatie met leerlingen. Groeten, oogcontact, glimlachen, bij naam noemen. Dat lijkt allemaal heel basic en dat is het ook. Iedereen wil toch gezien worden? Zie jij hen, zien zij jou.
3. Wees consequent. Dat is pas strengheid. Voorkom ‘als… dan’ uitspraken. “Wie nú nog zijn mond open trekt, kan gaan.” Geheid dat het een van de liefste meisjes uit de klas is die nét nog wat tegen haar buurvrouw zegt. Het werkt beter om het zo te formuleren: “Wil jij na de les even bij me komen? Dan hoor ik graag van je waarom je nu door mij heen praat!”. Consequent is ook voorspelbaar zijn. Leerlingen moeten weten wat ze aan je hebben. Dat is veilig. Stelregel is dan ook: niet te veel regels, die moet je allemaal maar houden. Kies er maximaal drie die voor jou hanteerbaar zijn.
4. Zeg het altijd als je iets niet leuk vindt, ook al lijkt er nog niets aan de hand. Dan ben je zelf nog niet op de top van je emotie en een leerling heeft dan nog de kans om een andere keus te maken. (Ooit kreeg ik het advies: vraag je eens af hoe je er uit ziet als je boos bent).
5. Betrap op goed gedrag. Dat geldt vooral voor leerlingen die het lastig vinden om stil te zitten, zoals leerlingen met ADHD. Vijf keer meer belonen dan straffen.
6. Je doceerstijl lijkt op je leerstijl. Niet iedere leerling kan je daarom vanzelfsprekend volgen. Navragen dus! Zit je nog op de juiste golflengte? Soms zag ik ogen van leerlingen vol onbegrip naar mij staren, maar ze zeiden niets. “Kun jij even samenvatten wat ik net gezegd heb? … Heel goed! Wat bedoel je dan als je zegt dat …”
7. Leer empathisch te zijn. Empathie is het vermogen zich te identificeren met en begrijpen van andermans gevoelens. Leerlingen verlangen niet altijd argumenten of antwoorden, maar begrip voor hun standpunt. Dan mag je ook begrip voor jouw standpunt verwachten.
8. Time out. Het is niet erg als je het antwoord niet weet, of niet weet hoe je moet reageren.
9. Achter iedere leerling staan zijn of haar ouders. Ze horen graag goed nieuws. Spreek over hun kind alsof je leerling erbij is. Spreek met je leerlingen alsof hun ouders erbij zijn.
10. Kauw niet alles voor en vermijd zoveel mogelijk om leerlingen te vertellen hoe ze het moeten doen. Er bestaat tegenwoordig zoiets als  LEAN management. “Lean management focust op het voorkomen van verspilling: extra tijd; arbeid of materiaal dat wordt gebruikt om een product of dienst te leveren zonder dat het waarde toevoegt.” Oftewel: Leer Een Ander Nadenken. “En hoe zou jij dat oplossen?” Zo wordt LEAN learn. Natuurlijk zijn er grenzen, en schrijft een goede opdracht ook een werkwijze voor. Het gaat hier dan ook om je eigen instelling: hoe ga je met vragen van leerlingen om.

Onderwijs is hard werken. Toewijding aan je leerlingen en je vak is daarbij onmisbaar. Je hoeft niet alles in een keer te leren, maar zorg wel dát je leert. Wellicht helpen bovenstaande ervaringen je daarbij. Veel plezier!