Leren

Veel kinderen kijken uit naar hét moment: leren lezen! Een nieuwe wereld gaat open. Waar je eerst leerde van ‘horen zeggen’, krijg je nu de mogelijkheid om zelf nieuwe dingen te lezen, om je verbeelding te prikkelen, om je creativiteit te stimuleren. Schrijvers scheppen een wereld door het woord, zoals deze wereld ook geschapen is door het Woord.

Ik houd van leren. Het is toch geweldig om te zien hoe een klein kind leert lopen? Met vallen en opstaan! Wat kun je trots zijn als je kind een diploma haalt! Of het nu een veterstrikdiploma, een zwemdiploma, of een mastertitel is. Echter, een diploma is nooit een eindpunt, maar altijd een nieuw begin. Want zonder leren kun je niet leven, niet overleven.

Permanent leren is hét educatieve principe bij uitstek in de joodse traditie. Zodra je stopt met leren, dan begint het vergeten. Leren is onlosmakelijk verbonden met de schepping. Zoals de Schepper iets nieuws maakte, zo zijn zijn schepselen nieuws-gierig. Leergierigheid is het verlangen om iets nieuws te ontdekken. Leren is het luisteren naar verlangen!

Een leven lang leren wordt in het Hebreeuwse alfabet schitterend weergegeven met de letter lamed, ל. Het is de koning van de letter, omdat hij – zoals koning Saul – met kop en schouders boven alle andere uitsteekt. Alle letters van het Hebreeuwse alfabet hangen als het ware aan een bovenlijn. Alleen de lamed prikt er doorheen, reikt tot aan de hemel. Een prikstok. Dat is ook de betekenis van deze letter. Zoals de prikstok van een kamelendrijver. Het is een stimulans om door te gaan.

De lamed schrijf je (van links naar rechts) als למד – lamed-mem-dalet. Ze kunnen ook uitgesproken worden als Lamad, dat leren, studeren, inleven betekent. Als je limmééd zegt, dan bedoel je iemand iets aanleren. En een lamdaan is een geleerde. En om niet meer te noemen: talmoed is leer.

Na de lamed staan de mem en de dalet. Deze letters betekenen de deur (dalet) en water (mem). Ze symboliseren het uitgaan in de wereld (zoals je door de deur naar buiten gaat) en de reis door de tijd. Een levenslang leren is nodig om uit te gaan in de wereld en de tijd door te komen!

Maar wat is dan de zin van leren? De eerste keer dat het woord lamad in de Bijbel gebruikt wordt, staat in Deuteronomium 4:1. “Nu dan, Israël, hoor naar de inzettingen en de rechtsregels die ik u leer om te doen, – opdat ge zult leven en binnenkomen en beërven zult het land dat de ENE, de God van uw vaderen geeft aan u.” (Naardense Bijbel).

Leren is het luisteren naar verlangen. Leren is ook het verlangen naar luisteren! En verlangen zit in ons hart, in het Hebreeuws lev: לב – lamed-beth. Beth betekent huis. Zie je, verlangen is de prikstok in je huis. Verlangen is wat ons voortdrijft. Wat we leren, moet door ons hart heen gaan en ons aanzetten tot handelen. Handelen en wandelen volgens de inzettingen van de Eeuwige. Horen en gehoorzamen zijn een stelletje. Leren om te weten hoe je moet leven. Daarom gaf God Zijn geboden en inzettingen. Daarom sprak Jezus: Ik ben de Deur.

Om door de woestijn van het leven heen in het Beloofde land te komen. Want door de wereld gaat een Woord. En het drijft de mensen voort.

Blog verschenen op MessiaNieuws – 31 januari 2017

Onbezorgd

Grensgedachten

Geen zorgen voor morgenWie kan met bezorgd te zijn één cm aan zijn lengte toevoegen? Het is zelfs andersom: zorgen verkorten ons leven. Stress verkort letterlijk ons DNA waardoor cellen verouderen en afsterven.

Het is dan ook geen wonder dat Jezus ons een onbezorgd leven aanraadt. Dan leef je veel langer, heel veel langer. In de Bergrede (Matth. 6) wijdt Hij daar heel wat woorden aan. Maak je niet druk over je eten en drinken, over je kleding. Je hemelse Vader weet dat je dat allemaal nodig hebt. (En één Heer dienen helpt ook om je aandacht te richten op wat écht nodig is). Petrus zegt – in navolging van Psalm 37 en 55 – Werp al je zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u.

Maar is dit een boodschap voor de mensen in Syrië? In Pakistan? Is dit een boodschap voor Jezidi’s? Een boodschap voor wie in oorlog is? Of voor wie rond moet komen van een minimum? Of voor … (kijk even op nu.nl en vul zelf in)? Ja, voor wie op deze wereld is dit eigenlijk een boodschap? Voor wie is een onbezorgd leven weggelegd? Zelfs een koning of koningin ervaart moeite en verdriet.

Voor wie het weggelegd is? De profeet Ezechiël vertelt daarover (H34). God zal één Herder laten opstaan over een verstrooide kudde schapen. Israël zal in vrede wonen. Ze zullen onbezorgd wonen in de woestijn, en slapen in de wouden. Ze zullen onbezorgd wonen in hun land. God zorgt op Zijn tijd voor regen. Ze worden niet meer geplaagd door honger en door vijanden. Volmaakte vrede.

“Dan zullen ze weten dat Ik, de HEERE, hun God, met ze ben, en dat ze Mijn volk zijn, het huis van Israël, spreekt de Heere HEERE. En u, Mijn schapen, schapen van Mijn weide, u bent mens, maar Ik ben uw God, spreekt de Heere HEERE.” (Ezechiël 34 : 30-31)

Het Hebreeuwse woord voor onbezorgd is betach. Dat bestaat uit de letters Beth, Teth en Chet. Deze letters staan ook voor de woorden: Huis – Baarmoeder – Hek. Omdat ze er ook zo uitzien: בטח. Onbezorgd leef je in een ‘safe house’. Veilig zit je in de baarmoeder. En een tuin met een hek beschermt je tegen buitenwereld. Zie je, onbezorgd leven heeft met deze drie plaatsen te maken. Het is onze complete leefwereld!

Wat ons huis en wat een baarmoeder is, weten we. Maar wat is het hek om ons leven? Het boek Leviticus geeft daar antwoord op:

“U moet Mijn verordeningen houden en Mijn bepalingen in acht nemen en ze houden. Dan zult u onbezorgd in het land wonen. En het land zal zijn vruchten geven, zodat u tot verzadiging toe kunt eten. U zult er onbezorgd kunnen wonen.” (Lev. 25 : 18-19)

Gods hek, dat zijn Zijn bepalingen. Daar waar Hij palen geslagen heeft. Waar Hij paal en perk gesteld heeft. Vers 17 begint niet voor niets met de opdracht om je naaste niet uit te buiten. Dat is meer dan een piketpaaltje! Dat is de andere zijde van: heb je naaste lief. Te beginnen in je eigen leefwereld.

Want als het hek van de dam is, dan vloeit er bloed.

Leviticus 25 geeft de bepalingen voor het jubeljaar. Het land mocht het zevende jaar niet bewerkt worden om eten te verkrijgen. “En wanneer u zegt: wat moeten wij in het zevende jaar eten? (…) dan zal Ik Mijn zegen over u in het zesde jaar gebieden, zodat het een opbrengst geeft, genoeg voor drie jaar.” De Engelse vertaling van betach is trusting, in vertrouwen.

Wees dan niet bezorgd over de dag van morgen. Eén dag tegelijk. Dat lijkt me een goed voornemen. Een voornemen dat je je iedere dag opnieuw voor kunt nemen. Elke dag een nieuw begin. Op weg naar het Vrederijk, op weg naar het Jubeljaar.

Levensecht

Met Kerst vieren wij het leven:

God kreeg een Gezicht.

En voor even

beleefde de aarde gericht

volmaakte vrede

 

 

Een Wortel werd een Tak,

een Loot die opschiet,

een Levensboom die met gemak

alle stammen van de aarde overgiet

volle vreugde

 

 

Niet eens gesnoeid, maar afgebroken, uitgeroeid

Opgeruimd met wortel en tak – Gedood

Groen Hout aan kruishout

Ongerijmd!

 

 

Ongerijmd!

Het volk gedompeld in duister

ziet daardoor de luister

van Gods Gezicht;

volkomen verlossing

 

 

Schuilt allen tezamen,

want die Man is een verberging,

Een toevlucht; geborgen

zijn wie naar Hem kwamen;

overvloedig leven

Kerst 2014

Het Licht is tof!

In het begin schiep God de hemel en de aarde.
De aarde nu was woest en leeg, en duisternis lag over de watervloed; en de Geest van God zweefde boven het water.
En God zei: Laat er licht zijn! En er was licht.
En God zag het licht dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en de duisternis. (Genesis 1 : 1-4)

Duisternis en Licht2014-08-12 20.34.01

De strijd tussen duisternis en licht is niet alleen een klassiek thema in de kunst, maar ook een hedendaagse realiteit. Zo ook in het begin van de Bijbel. Duisternis was op de aarde. Hoe was deze duisternis gekomen? Veel weten we er niet van. Dat is blijkbaar niet nodig. De Bijbel spreekt wel over gevallen engelen. De Satan was als de Morgenster (Jes. 14), maar zijn licht werd van hem verwijderd. Petrus zegt dat de gevallen engelen geboeid werden met ketenen van duisternis. De aarde is hun woonplaats geworden. Ja, zonder licht is de aarde een hel.

Dat licht het verschil is tussen leven en dood hoef ik vast niet uit te leggen. Het is dé voorwaarde voor leven. Het licht is aangenaam, en het doet de ogen goed de zon te zien, zegt Prediker. Licht is onze energiebron. En wie geniet er niet van een prachtig zonsop- of -ondergang?

Geen wonder dat God als eerste het licht gaf op de aarde. Zijn eigen licht, want God is Licht en Hij bewoont een ontoegankelijk licht. Eigenlijk staat er dus dat God iets van Zichzelf gaf. Hij maakte Zichzelf bekend. Laat dat eens op je inwerken. In de duisternis, in onze duisternis, maakt God Zichzelf bekend.

God gaf het licht. Laat er licht zijn. In het heelal zijn zogenaamde zwarte gaten. Niets is daartegen bestand en zelfs het licht verdwijnt daarin. Maar zo is het niet met het licht van God. Dat licht is zo sterk, dat het juist alle duisternis opslokt. Precies het tegenovergestelde. Daarom maakt God ook scheiding tussen het licht en de duisternis, zodat er nacht en dag konden ontstaan. Enkele dagen later zou God de hemellichamen maken als lichtdragers, om de dag en nacht te beheersen. Want ook de nacht (dat is wat anders dan de duisternis!) brengt kennis over (Psalm 19).

En God zag het licht dat het goed was. Dat het tof was.

Lees meer

Bloedbruidegom

God maakt zijn Naam aan Mozes bekend: IK BEN. Hij roept Mozes om Zijn profeet te zijn: de mond en de hand van God bij Farao en voor Zijn volk Israël. Als Mozes na wat tegenstribbelen op weg gaat om te gehoorzamen, dan komt God hem tegemoet en wil Mozes doden. Zippora, Mozes’ vrouw, besnijdt daarop hun zoon en zij noemt haar man: Bloedbruidegom. Wat is de betekenis van dit Bijbelgedeelte? Waarom roept God Mozes in zijn dienst om hem vervolgens te willen doden?

Bijbelstudie over Exodus 4:10-26

Zippora besnijdt haar zoon als God Mozes tegenkomt om hem te doden

Lees verder:

Herfst. Ik zie mensen als bomen…

mensen als bomen“Ik zie mensen, als bomen, wandelen.” Dat is de uitroep van de blinde van Bethsaïda (Mark 8: 22-25). Zo op het eerste gezicht lijkt dit een uitroep die niet ongewoon is voor een blinde man die langzaam maar zeker het licht in zijn ogen terug krijgt, en contouren van mensen ziet als zijn het bomen. Hij wist blijkbaar hoe bomen er uit zagen, dus wellicht is hij niet heel zijn leven blind geweest. (Hoewel er verklaarders zijn die denken dat hij blind geboren is, en niet goed kan interpreteren).

Bij nader inzien is het toch niet zo’n makkelijk verklaarbare uitspraak. Immers, zo vanzelfsprekend is het niet als je mensen met bomen vergelijkt. Bovendien mensen die als bomen wandelen? Bomen wandelen niet. Het is evengoed opmerkelijk dat deze uitroep in de bijbel opgenomen is. De vraag is dus waarom. We moeten een diepere betekenis zoeken.

Ik ben het Brood des levensVoorafgaand aan deze geschiedenis onderwijst Jezus zijn discipelen. De farizeeën hadden Jezus om een teken van de hemel gevraagd, maar zij kregen het niet. Jezus waarschuwt zijn discipelen voor het zuurdeeg van de farizeeën en van Herodes, voor wetticisme en wetteloosheid. In de boot op het meer ontdekken de discipelen dat ze geen brood bij zich hebben. Jezus wijst hen dan op Zijn vermogen om brood te vermenigvuldigen.

Vervolgens komen ze in het stadje Bethsaïda, een vissersplaatsje, en de inwoners daarvan brengen een blinde man bij Jezus. Zij verwachten veel van Hem, en ze smeken of Hij hem wil aanraken. Zijn de inwoners zo begaan met deze man? Of wilden ze graag een wonder zien? Bethsaïda was de stad waar Filippus, en Andreas en Petrus vandaan kwamen. We mogen dus wel aannemen dat Jezus en Zijn discipelen daar bekend stonden. Bovendien deed de Heere Jezus de meeste wonderen in de streek tussen Kapernaum en Bethsaïda. Duizenden mensen werden wonderlijk van eten voorzien. Velen werden genezen van hun kwalen. Zoveel zelfs, dat Jezus zei dat de buitenlandse steden Tyrus en Sidon zich bekeerd zouden hebben als in deze steden zoveel krachten waren gebeurd. In deze streek zond Hij Zijn discipelen twee aan twee uit. Hij sprak uit dat wie hen niet geloofden, ze een zwaarder oordeel zouden hebben dan Sodom en Gomorra. Maar geloof dat Hij de Messias is, vond Hij er niet veel, alleen geloof in Zijn wonderen, en het moment kwam dat velen van Hem wegliepen.

BethsaïdaDaarom neemt Jezus de man bij de hand, naar buiten de stad. Later mag de man ook niet terug naar de stad. De tijd om te getuigen is voorbij. Maar Zijn mededogen met verloren, blinde mensen is zo groot dat Hij deze man gaat genezen. De wijze waarop Jezus geneest is afgestemd op de tijd, dat wil zeggen dat Hij ook daarin onderwijs geeft, maar wel op bedekte wijze.

Jezus deed speeksel op de oogleden van de blinde. Op iemand spugen was teken van verachting (Jes. 50:6). Niet dat Jezus de man verachtte, maar wel de blindheid van deze man. We kunnen het ook anders zien, want speeksel heeft ook een heilzame werking. Nergens genezen wonden sneller als in je mond, vanwege de antimicrobiële, pijnstillende en bloedstollende eigenschappen van speeksel.

“Zie je al wat?” Dat is toch een rare vraag van Jezus. Vele anderen genas Hij op zijn spreken en hier maakt Hij een tussenstop. We moeten daarom met aandacht luisteren naar het antwoord van deze man. “Ik zie mensen als bomen wandelen.” De man zal zich niet bewust zijn geweest van dit antwoord, maar de Geest heeft het niet voor niets op laten schrijven. Wat betekent dit antwoord? Een aanwijzing vinden we in Job 19:10 : “Hij heeft mijn verwachting als een boom weggerukt.” Verwachting is als een boom. Een beeld dat veel in de bijbel voor blijkt te komen. Een kleine bloemlezing:

  • Jacob zegent Jozef en noemt hem een jonge vruchtboom, een jonge vruchtbare boom bij een bron. Elk van zijn takken loopt over de muur. (Gen 49:22)
  • Salomo zegt dat als een goddeloze sterft, zijn verwachting vergaat, maar dat de vrucht van de rechtvaardige als een boom des levens is (Spreuken 11).
  • Het psalmenboek begint: Want hij zal zijn als een boom, geplant aan waterbeken, die zijn vrucht geeft op zijn tijd, waarvan het blad niet afvalt; al wat hij doet, zal goed gelukken. (Ps 1:3), en Psalm 37 spreekt van het tegenovergestelde: Ik heb een gewelddadige goddeloze gezien, die zich wijd vertakte als een bladerrijke inheemse boom (Ps 37:35). Wie in de bijbel zoekt op bladerrijke bomen, ontdekt dat het dan steeds gaat over offerplaatsen voor de afgoden. Wel veel blad, maar geen vrucht.
  • Jesaja: Laat de vreemdeling die zich bij de HEERE gevoegd heeft, niet zeggen: De HEERE heeft mij geheel en al van Zijn volk gescheiden; laat de ontmande niet zeggen: Zie, ik ben maar een dorre boom (Jes. 56:3).
  • Jeremia: Hij zal zijn als een boom, die bij water geplant is, en die zijn wortels laat uitlopen bij een waterloop. Hij merkt het niet als er hitte komt, zijn blad blijft groen. Een jaar van droogte deert hem niet, en hij houdt niet op vrucht te dragen (Jer 17:8).
  • Judas: Deze mensen zijn … als bomen in de late herfst, zonder vrucht, tweemaal gestorven en ontworteld. (Jud 1:12)

Steeds opnieuw verbeelden bomen verwachting uit. Een verwachting die gekoppeld is aan de vrucht van de boom. Geen vrucht, geen verwachting.vruchtboom

“Ik zie mensen als bomen.”. Ook al is zijn beeld niet scherp, het beetje licht dat de man nu ziet, geeft hem verwachting voor de toekomst. Ook al vindt zijn genezing in stappen plaats; Jezus laat hem wennen aan het licht. Hij ziet wel vage contouren, maar er is hoop, verwachting.
Van de stadsgenoten van de blinde man was geen verwachting meer. Over en uit. Wee u Bethsaida! Als in Tyrus en Sidon dergelijke krachten gedaan zijn… zij zouden zich toen bekeerd hebben (Matt 11:21). Maar er was daar alleen geloof in wonderen… niet in de Heiland. Aangrijpend beeld dat deze man verwoordt. Hij zelf zag contouren en verwachtte meer. De Geest laat echter onzichtbare contouren zien met deze eenvoudige woorden.
In stappen breekt het licht door bij deze man. Jezus legt Zijn helende handen op de ogen van de halfziende man, waarna het licht volledig doorbreekt. Hij zag allen, ver en duidelijk. Jezus doet geen half werk.

oude olijfboom

Ooit stonden er twee bomen in het Paradijs: de boom van het leven en de boom van kennis van goed en kwaad. Het eten van de laatste boom bracht inderdaad kennis van goed en kwaad, maar voedzaam was de vrucht niet, en het kwaad was geschied. God gaf Zijn Zoon Jezus om te herstellen. Hij was een loot uit een afgehouwen tronk. Dus zelfs van die afgehouwen boom was verwachting. (zie ook Job 14:7). Ook van Israël was verwachting. Jezus ontsproot uit dat volk. Hij kwam tot het Zijne, maar de zijnen namen Hem niet aan (Joh 1). Daarom zei Hij tot de genezen man: ga niet terug naar de stad en houd je mond.
God doet geen half werk. Nog is deze afgehouwen tronk vruchtbaar als zij uit de Wortel van Isaï (Jes 11:10) gaat leven. Heidenvolken zullen naar deze Wortel vragen! Zij worden ingeënt (Rom 11) in de olijfboom die Israël is. Dát is verwachting, en daar kijk ik naar uit. Wat uiteindelijk overblijft, is de boom des levens:

“In het midden van haar straat en aan de ene en de andere zijde van de rivier bevond zich de Boom des levens, die twaalf vruchten voortbrengt – van maand tot maand geeft Hij Zijn vrucht. En de bladeren van de boom zijn tot genezing van de heidenvolken. ” (Openb 22:2)